Yavru Kedilerde Karma Aşı Programı

Yavrular kediler anneleriden süt içerek bulaşıcı hastalıklardan korunmalarını sağlayan maternal antikorları alırlar.Düzenli aşılamaları yapılan anne kedilerin yavrularında maternal antikorlar yüksektir.Bir süre kanda yüksek olan bu antikorlar yavru büyürken azalırlar.Maternal antikorlar azaldığında yavruların bulaşıcı hastalıklara karşı bağışıklıkları gelişmesi için aşılanmaları gerekmektedir.Aşılamanın etkili olması için yavrunun kanında maternal antikor düzeyinin düşmesi gereklidir, maternal antikor düzeyi yüksek olan kedilerde aşılama etkisiz olacak bağışıklık oluşmamasına neden olacaktır bu duruma maternal antikor engeli denir.Yeterli anne sütü almamış yada düzenli aşılamaları yapılmayan anne kedilerin yavrularında maternal antikor seviyesi düşük olacaktir, bu yavrular 8- 12 haftalık yaşlar arağında aşılamalara aktif bir bağışıklık cevabı verebilirler.Ancak düzenli aşıları yapılan, yeterli anne sütü içmiş yavruların yüksek maternal antikor düzeyi bulunur bu yavrular ancak 12. haftadan sonraya aşıya cevap verebilirler.2012 yılında yurtdışında yayınlanan iki çalışmada (*) yavru kedilerin üçte birinin, 16 haftalıkken yapılan temel aşıya karşı bağışıklık oluşturmadığı ve bir bölüm kedide ise aşıyı etkisiz hale getiren maternal antikorların 20 haftalık olana yüksek olduğu tespit edilmiştir.

Maternal antikor düzeyi düşmeden yapılan aşılamalarda ilk doz aşı etkisiz olacaktır, ilk doz aşının etkisiz olması durumda ikinci doz aşıda yavruda bağışıklık oluşturmayacaktır ve aşılama boşuna yapılmış olacaktır.Bu sebeple Dünya Evcil Hayvan Veteriner Hekimleri Derneği (WSAVA) ‘nın yayınladığı aşılama rehberinde yavruların temel aşılarının son dozunun 16 haftalık olduklarında veya sonrasında yapılması tavsiye edilmektedir.

Dünya Evcil Hayvan Veteriner Hekimleri Derneği (WSAVA) ‘nın yayınladığı aşılama rehberinden yavru kedilerin aşılanması ile ilgili tavsiyeler ;

– Bir hayvana gereğinden fazla aşı yapmak risk oluşturur.Aşılar gerekmedikçe yapılmamalıdır, yan etkiye yol açabilirler.
– Aşılar, her hayvan için bireysel bazda ele alınması gereken medikal ürünlerdir.
– Temel bir aşı programı sırasında farklı marka aşılar kullanılmamalıdır.Ürünlerinin diğer marka aşılarla olan uyumunu araştırılmamıştır.
– Aşının yavrunun göz burun mukozasına temasından kaçınılmalıdır. Çünkü aşıdaki virüs hastalığa sebep olabilir. Bu temas kedinin aşı yapılan yeri temizlemeye çalışması sırasında aşının ordan sızması veya bulaşması ile olabilir.
– Temel aşılarının son dozunun 16 haftalık olduklarında veya sonrasında yapılmalıdır.
– Ekonomik ve bölgesel şartların el vermediği durumlarda sadece bir doz temel aşı 16. haftalık veya daha büyük yavrulara uygulanabilir

En önemli tavsiye ise ” Bütün hayvanların temel aşılarla aşılanması ve temel olmayan aşıların gerekmedikçe yapılmamasıdır.Böylece her hayvan üzerindeki ilaç ya da aşı yükünü mümkün olduğunca azalmaktadır. Bu yolla bir yandan aşının, muhtemel yan etkileri azaltılmış; öte yandan hayvan sahibi üzerindeki hem zaman hem de ekonomik açıdan olumsuz etki azalmış olur.”

 

Hayvanların bulunduğu yer ve yaşam tarzı, içinde bulunduğu riskler, bu hayvanları çeşitli enfeksiyon riskleriyle karşı karşıya bırakıp bırakmamasına göre risk analizi yapılıp bireysel aşı programı oluşturulmalıdır.Evde yalnız yaşayan bir kedi düşük riskli olarak kabul edilmektedir.Petshoplar gibi ortama sürekli dışardan hayvan gelen ortamlar, çok sayıda kedinin barındırıldığı düzenli aşılanmaları yapılmayan evler,Hastalık taşıyan kedilerin bulunduğu ortamlar,Dışarıya çıkan kediler,Düzenli olarak başka kedilerin kaldığı kedi otellerine/pansiyonlarına giden kediler yüksek riskli olarak kabul edilir.

Yüksek riskli ortamlarda barındırılılan, yeterli anne sütü ile maternal antikor alamamış yavruların aşılamaları 8 haftalık yaşta başlanmalı ve 3 hafta ara ile tekrar dozlar yapılmalıdır, son doz 16. hafta sonrasında yapılmalıdır.

Yüksek Riskli Ortamlarda barındırılan yavru kedilerin karma aşı programı

1. doz aşılama 8. hafta
2. doz aşılama 11. hafta
3. doz aşılama 14. hafta
4. doz aşılama 17. hafta

Tekrar olarak 1 yıl sonra tek doz aşı yapılmalıdır.

Düşük riskli ortamlarda barındırılan kedilerde karma aşı programı

1. doz aşılama 13. hafta
2. doz aşılama 16. hafta

tekrar 1 yıl sonra tek doz aşı yapılmalıdır.

veya

1 doz MLV aşılar ile aşılama 16. hafta sonrası

tekrar 1 yıl sonra tek doz aşı yapılmalıdır.

Ekonomik olarak birden fazla aşılamanın yapılma imkanı olmadığı durumlarda

Yavru kedilere tek doz aşılama yapılcak ise zamanlaması aşının etkin olabilmesi için çok önemlidir.Tek doz aşılamanın etkin olabilmesi için MLV aşılar tercih edilmelidir.İnaktif aşılar ile iki doz aşılama gerekmektedir, tek doz aşılama bağışıklık oluşturmayacaktır.

1 doz aşılama mutlaka 16 haftalık olduktan sonra yapılmalıdır.

Aşı programı tamamlanmamış, son aşılamasının üzerinde en az 2 hafta geçmemiş hayvanların riskli ortamlardan uzak tutulması önemlidir.Bu yavrular sokağa salınmamalı, düzenli aşılamaları yapılmayan hayvanlar ile teması olmamalı, hastalık taşıyan hayvanlar ve bu hayvanların temas içinde bulunduğu çevre ve eşyalar ile teması bulunmamalı, hasta hayvanlarla temas halindeki kişilerin hijyen tedbirlerine dikkat etmeleri gerekmektedir.Aşılama programına ne zaman başlandığına bakılmaksızın yavru kedilerin 18- 20 haftalık yaşlarına kadar bulaşıcı hastalıklardan korunmaları için bu önemlerin alınması çok önemlidir.

Anneden gelen maternal antikorların yavruları bulaşan hastalığa karşı korumak için düşük olduğu ancak aşının etkili bir bağışıklık oluşturmasını önleyecek kadar yüksek olduğu bağışıklık boşluğu oluştuğu bu dönemde ve ilerisinde etkili bir bağışıklık sağlanması için aşılamaya erken başlamaktan daha önemli olan nokta yavruyu bulaşıcı hastalıklardan korumak için önemlerin alınmasıdır.

Temel aşıların ilk uygulaması sırasında farklı markalar uygulanabilir.Ancak aşı üreticileri bu uygulamaya karşıdırlar, çünkü ürünlerinin diğer marka aşılarla olan uyumunu araştırmamışlardır ve uyum sağlanmaması durumunda aşılar etkili bir bağışıklık oluşturmayacaktır ve aşılama boşuna yapılmış olup hayvan korumasız kalacaktır.

Farklı veteriner klinikleri farklı markalarının aşılarını yapmaktadırlar.Kimi kliniklerde MLV aşılar kimisinde İnaktif aşılar kullanılmaktadır. Bu durumda aşıların etkisiz olması söz konusudur ayrıca gereksiz aşılama yükü meydana getirmektedir. Bu sebeple temel aşılamalar bitene kadar aşının başlandığı klinikte ve aynı marka ürünler ile düzenli aralıklarla aşılama yapılması çok önemlidir.Özellikle inaktif aşılarda iki doz aşılama arasında geçen sürenin planlanan süreden daha uzun olması durumda aşılama programı etkisiz olacak ve aşılama programına baştan başlamak gerekmektedir.

(*) Vaccination against Feline Panleukopenia: implications from a field study in kittens (Feline Panleukopenia’ya karşı aşılama: yavrularda yapılan bir saha çalışmasının sonuçları) ve Effects of maternally-derived antibodies on serologic responses to vaccination in kittens (Maternal kökenli antikorların kedilerde aşılamaya serolojik yanıtlar üzerindeki etkileri)

 

Kaynaklar

Effects of maternally-derived antibodies on serologic responses to vaccination in kittens

Vaccination against Feline Panleukopenia: implications from a field study in kittens

The World Small Animal Veterinary Association (WSAVA) Vaccination Guidelines (2015)

Aşılama ile ilgili gerçekler- Ada Veteriner Polikliniği

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.